Εισαγωγή
Ένας διαχειριστής μικρής επιχείρησης ρυθμίζει επιτυχώς τα δάνεια της εταιρείας του μέσω του Εξωδικαστικού Μηχανισμού και πιστεύει ότι όλα έχουν τελειώσει.
Μερικούς μήνες αργότερα, όμως, λαμβάνει εξώδικο: η τράπεζα τον καλεί να πληρώσει το ποσό που “κουρεύτηκε”.
Ο λόγος; Είχε υπογράψει ως εγγυητής. Και παρότι η εταιρεία ρυθμίστηκε, η δική του ευθύνη παρέμεινε ακέραιη.
Αυτό το σενάριο είναι συχνό και αναδεικνύει ένα σημαντικό κενό κατανόησης:
ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός προσφέρει λύσεις, όχι αυτόματη απαλλαγή για όλους τους εμπλεκόμενους.
Η συμμετοχή του εγγυητή — ή η απουσία του — μπορεί να κρίνει αν θα παραμείνει υπόχρεος για το ίδιο χρέος που ήδη ρυθμίστηκε.
Η ευθύνη του εγγυητή παραμένει, ακόμη και μετά τη ρύθμιση
Σύμφωνα με τα άρθρα 847 επ. του Αστικού Κώδικα, η εγγύηση είναι παρεπόμενη αλλά αυτόνομη υποχρέωση.
Ο εγγυητής δεσμεύεται να πληρώσει το χρέος του οφειλέτη αν εκείνος δεν το πράξει και ευθύνεται εις ολόκληρον, με την προσωπική του περιουσία.
Αν δεν συμμετάσχει ρητά στη ρύθμιση ή αν η υποχρέωσή του δεν τροποποιηθεί με δική του συμφωνία, η τράπεζα μπορεί να στραφεί κατά του εγγυητή για το ποσό που “κουρεύτηκε” στον πρωτοφειλέτη.
Στην πράξη, οι περισσότερες συμβάσεις εγγύησης περιλαμβάνουν παραίτηση από την ένσταση διζήσεως, πράγμα που σημαίνει ότι η τράπεζα μπορεί να στραφεί απευθείας εναντίον του εγγυητή, χωρίς πρώτα να εξαντλήσει τα μέσα είσπραξης από τον οφειλέτη.
Το παράδοξο των διαφορετικών ρυθμίσεων
Ένα από τα πιο συχνά φαινόμενα είναι το εξής:
ο οφειλέτης ρυθμίζει το δάνειό του μέσω τράπεζας ή Εξωδικαστικού, ενώ ο εγγυητής, που δεν συμμετείχε, λαμβάνει εξώδικο για το υπόλοιπο ποσό.
Ο λόγος είναι ότι ο Εξωδικαστικός δεν συνδέει αυτόματα τις υποχρεώσεις όλων των εμπλεκομένων.
Αν ο οφειλέτης και ο εγγυητής δεν υποβάλουν κοινή αίτηση, το σύστημα θεωρεί ότι πρόκειται για ανεξάρτητες περιπτώσεις, με αποτέλεσμα να εκδίδει διαφορετικές προτάσεις ρύθμισης. Έτσι, το ίδιο δάνειο μπορεί να έχει δύο διαφορετικές ρυθμίσεις:
μία για τον οφειλέτη (με διαγραφή) και μία για τον εγγυητή (χωρίς).
Αυτό δημιουργεί ασύμμετρες ευθύνες, καθώς ο εγγυητής παραμένει εκτεθειμένος για χρέη που ο πρωτοφειλέτης θεωρεί ότι “διαγράφηκαν”.
Η παγίδα της κοινής αίτησης
Από την άλλη πλευρά, η κοινή αίτηση οφειλέτη και εγγυητή στον Εξωδικαστικό μπορεί επίσης να δημιουργήσει προβλήματα.
Όταν υποβάλλονται μαζί, το σύστημα εξετάζει ενιαία την οικονομική εικόνα όλων:
εισοδήματα, ακίνητα, καταθέσεις.
Αν ο εγγυητής έχει υψηλά εισοδήματα ή ακίνητα χωρίς βάρη, το σύστημα μπορεί να θεωρήσει ότι υπάρχει μεγαλύτερη δυνατότητα αποπληρωμής και να προτείνει λιγότερο ευνοϊκή ρύθμιση.
Δηλαδή μικρότερο “κούρεμα” ή περισσότερες δόσεις.
Επομένως, η κοινή αίτηση πρέπει να γίνεται με στρατηγικό σχεδιασμό, ειδικά όταν οι οικονομικές δυνατότητες των εμπλεκομένων διαφέρουν σημαντικά.
Η υποβολή χωρίς συνυποβολή
Κατά την υποβολή αίτησης, η πλατφόρμα ζητά την πρόσκληση εγγυητών και συνοφειλετών ώστε να υποβάλουν και εκείνοι αίτηση.
Ωστόσο, ο Ν. 4738/2020 δεν καθιστά τη συνυποβολή υποχρεωτική.
Η αίτηση μπορεί να οριστικοποιηθεί κανονικά, ακόμη και χωρίς συμμετοχή των υπολοίπων.
Αυτό οδηγεί σε πρακτικές ανισορροπίες: ο οφειλέτης ρυθμίζει, ο εγγυητής όχι — και παρ’ όλα αυτά παραμένει υπόχρεος για το “κουρεμένο” ποσό.
Τι πρέπει να κάνει ο εγγυητής
Ο εγγυητής πρέπει να γνωρίζει ότι:
- Η ρύθμιση του οφειλέτη δεν τον καλύπτει αυτόματα.
- Μπορεί να υποβάλει δική του αίτηση Εξωδικαστικού για να ρυθμίσει τη δική του ευθύνη.
- Πριν αποφασίσει κοινή ή ξεχωριστή αίτηση, πρέπει να αξιολογήσει με σύμβουλο τη συνολική εικόνα όλων των συνυπόχρεων.
Αν έχει καταβάλει μέρος ή όλο το ποσό, έχει δικαίωμα αναγωγής κατά του οφειλέτη (ΑΚ 858 επ.), δηλαδή μπορεί να ζητήσει επιστροφή των χρημάτων που πλήρωσε.
Συμπέρασμα
Ο Εξωδικαστικός είναι πολύτιμο εργαλείο, αλλά για τους εγγυητές χρειάζεται προσεκτική στρατηγική.
Η έγκαιρη συμμετοχή, η σωστή επιλογή τύπου αίτησης και η αξιολόγηση της οικονομικής τους θέσης μπορεί να καθορίσουν αν θα προστατευθούν ή θα βρεθούν αντιμέτωποι με νέες απαιτήσεις.
Σημείωση
Περίληψη του άρθρου δημοσιεύτηκε στο Sofokleousin.gr – “Εγγυητές και Εξωδικαστικός: Οι παγίδες της ξεχωριστής και της κοινής αίτησης”, στο πλαίσιο της ενημερωτικής συνεργασίας για θέματα ρύθμισης οφειλών μέσω του εξωδικαστικού μηχανισμού.
SolvDebt – Σύμβουλοι Ρύθμισης Δανείων & Εξωδικαστικού
Η ομάδα της SolvDebt έχει χειριστεί δεκάδες περιπτώσεις εγγυητών που εκτέθηκαν μετά από ρυθμίσεις οφειλετών.
Μέσα από στοχευμένο έλεγχο των συμβάσεων και προσομοίωση σεναρίων Εξωδικαστικού, βοηθά φυσικά πρόσωπα και επιχειρηματίες να επιλέξουν τη σωστή μορφή αίτησης, να γνωρίζουν τους κινδύνους και να πετυχαίνουν ρεαλιστικές, βιώσιμες ρυθμίσεις.
